trex Digital Manufacturing

Bu yazımda, 5 yılı aşkın süredir gerçekleştirdiğim ve gerçekleştirmeye devam ettiğim MES (Manufacturing Execution System - Üretim Yürütme Sistemi) Teknolojileri projelerindeki tecrübemden, bu projelerde başarıyı etkileyen önemli proje yönetimi alanlarından bahsediyor olacağım. MES Teknolojilerine genel bakış ile başlayacak ve şahsi fikirlerime değinerek devam ediyor olacağım.  

Öncelikle MES kavramını ve tarihsel olarak nasıl ilerlediğini birlikte inceleyelim. MES için üretimi ve üretim süreçlerini gerçek zamanlı izlemeye, yönetmeye ve optimize etmeye olanak sağlayan yazılım çözümü diyebiliriz. Üretim yönetiminin, insan kaynağı yönetiminin ve kalite yönetiminin tek bir çatı altında toplanması ilk aşamada kolay olmadığından zamanla iyileşme ihtiyacı oluşmuştur. Endüstriyel otomasyonun başlangıç dönemlerinde ilk olarak üretim verilerinin toplanması ve manuel raporlama süreçlerinin hızlandırılması için kullanılmış ve ardından daha geniş bir işlevsellik kazanarak, 1980'ler ve 1990'larda bilgisayar destekli üretim sistemlerinin yaygınlaşması ve dijitalleşmenin hız kazanmasıyla birlikte daha da gelişmiştir. Teknolojinin gelişmesi ve üretim sahalarının gelişen teknoloji ile beslenmesi de bu süreci olağan kılmıştır. Günümüz dünyasında, rekabet piyasalarında hayatta kalmak daha zor hale geldiğinden işletmelerin varlıklarını koruyabilmek ve büyüyebilmek adına teknolojinin gücünden yararlanmaları kaçınılmazdır diyebilirim. Peki, MES bizlere ne sunar sorusu da bu noktada önemli olacaktır. MES Teknolojisi var olan bir işletmede üretim faaliyetlerinin tümünü dijitalleştirerek etkin bir şekilde kontrol edebilirsiniz. MES için aklına gelen ilk kavram ne diye sorsalardı diyeceğim kavram kesinlikle izlenebilirlik olurdu. 

Üretim için bu denli kritik ve önemli projelerin başarılı olması için de proje yönetiminin öneminden bahsetmek gerekir. Proje yönetiminin planlama, uygulama ve kontrol adımlarındaki bazı noktaları açıyor olacağım. Öncelik proje başlangıcında hedeflerin SMART(Özel - Specific, Ölçülebilir - Measurable, Ulaşılabilir - Achievable, Gerçekçi – Realistic, Zamana Bağlı - Time-Bound) prensibine göre belirlenmesi olacaktır. Bunu da örnek ile ifade edelim; A işletmesinde üretim sahasının yalnızca %80 i için tam izlenebilirliğini sağlamak veya üretim verimliliğini 5 ay içerisinde %12 arttırmak olabilir. Farklı örnekler ile devam edelim kullanıcıların %75 ine 3 ay içerisinde eğitim vererek etkin kullanımı sağlamak veya MES – ERP(Enterprise Resource Planning - Kurumsal Kaynak Planlaması) çift yönlü haberleşmeyi 9 ay içerisinde tamamlamak gibi net hedefler olmalıdır. Proje başlangıcında ihtiyaç analizleri detaylı yapılmalı ve mevcut süreçler iyi değerlendirilmeli ihtiyaçların mevcut sürece uygunluğu gözden kaçmamalıdır.  

 

Sektörel yaklaşım oldukça kıymetlidir, her sektörün dijitalleşmeye uygunluğu ve süreçlerinin iyileştirilebilir olma durumu değişkenlik gösterecektir. Belirlenen kapsam içerisinde ilerlenmelidir. Kapsam genişlemesine oldukça yatkın olan MES Projeleri bu değişiklik isteklerini titizlikle incelemeli ve uygun süreç oluşturulmalıdır.  

Proje içerisinde kilit paydaşlara dikkat çekmek isterim. Kimdir kilit paydaşlar denildiğinde benim cevabım, operatörler, proje yöneticisi ve üst yönetim olacaktır. Operatörlerin tam desteğini almak, adaptasyonlarını sağlamak ve farkındalıklarını artırmak önemli iken üst yönetiminde projeyi önceliklendirmesi, önemsemesi ve güçlü destek sağlaması önemlidir. Proje yöneticisi de üst yönetime proje ilerlemesi ve kilometre taşları ve sonuçları hakkında bilgi vermelidir. Proje içerisinde planlanan değer ve gerçekleşen değer sürekli olarak zaman çizelgesine uygunluğu ile izlenmelidir. 

MES projelerinde başarı ölçümlendiğinde zaman, kapsam ve maliyet kısıtları ile birlikte proje çıktılarının uzun vadeli katma değerlerini göz önünde bulundurmalıdır. Bilindiği üzere dijital dönüşmek, dijitalleşmek, dijitali benimsemek kavramları maliyet içeren süreçler ve bu süreçler içerisinde yeni teknoloji entegrasyonu, iş modeli değişiklikleri, dijital araç kullanımı ve eğitim gibi kalemler yer almaktadır. Böyle bir yatırım için de Yatırım Getirisi(ROI – Return Of Investment) hesaplaması hedeflerden bahsederken belirttiğimiz KPI kısmı gibi kritiktir. Başarılı bir ROI, projenin olumlu sonuçlar ve öngörülen yararlar sunduğunu gösterir (Kerzner, 2019). Başarılı bir ROI elde edebilmek için edinilmiş olan MES Teknolojisi ile üretim süreçleri daha hızlı ve verimli hale gelmeli, hammadde ve iş gücü maliyetleri azalmalı, daha az hatalı üretim gerçekleşmeli (sıfır hata benimsenmeli)ve ayrıca en önemlisi veri analitiği sayesinde hızlı karar alınabilmelidir. Bir başka yorum ile, MES projelerinde başarıyı değerlendirmek için hat geçiş oranları, ürün sayısı, kalite kontrol sonuçları ve fire oranları gibi diğer göstergeler de kullanılabilir (MESA International, 2020). 

Tarihsel gelişimi ile başladığım yazımda özetle MES Teknolojilerinin dijitalleşme sürecinde üretim sahalarına katmış olduğu değere ve bu değeri destekleyecek olan proje yönetimindeki önemli unsurlara değindim. MES Teknolojileri etkin bir izlenebilirlik, kontrol ve optimizasyon ile işletmelerin rekabet avantajı sağlamasını, üretim verimliliğini arttırmasını ve dijitalleşmenin sağladığı fırsatlardan maksimum seviyede faydalanmasını sağlayacaktır. MES projelerinde proje yönetimi işletmelerin dijital geleceğe hazırlanmasında stratejik araç olarak ele alınmalıdır.